Ocak ay\u0131ndan itibaren g\u0131da fiyatlar\u0131\ng\u00fcndeme gelmeye ba\u015flad\u0131. Art\u0131k sadece sebze ve meyve fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015flar de\u011fil,\nyumurtadan fasulyeye, makarnadan s\u00fcte, tereya\u011f\u0131ndan k\u0131ymaya her g\u0131dan\u0131n\nfiyat\u0131nda fahi\u015f art\u0131\u015flar ya\u015fan\u0131yor. Bu art\u0131\u015flar g\u00fcnden g\u00fcne y\u00fckseliyor. <\/p>\n\n\n\n
San\u0131l\u0131yor ki artan fiyatlar\u0131n sorumlusu\n\u00fcreticiler. \u00dcretim a\u015famas\u0131ndaki fiyatlar\u0131n pazar ve market fiyatlar\u0131na\nyans\u0131d\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Elbette bunun do\u011fruluk pay\u0131 var. Ama ne kadar? Fahi\u015f\nfiyatlar\u0131n ne kadar\u0131 \u00fcreticilere yans\u0131yor, merak edenler ara\u015ft\u0131rs\u0131nlar,\nyans\u0131m\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Girdi maliyetlerindeki art\u0131\u015flar, \u00fcretim\nmaliyetine yans\u0131yor yans\u0131mas\u0131na da t\u00fcketicilere \u00e7ok yans\u0131m\u0131yor. Ne oluyorsa\n\u00fcreticiden sonraki a\u015famada oluyor. Y\u00fcksek fiyatlardaki as\u0131l sorun burada.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Her daim \u00fcreticilerin desteklenmesi\ngerekiyor diyoruz. Bu desteklemelerden; sadece girdi temininde, ucuz kredi\nsa\u011flanmas\u0131nda, elde edilen \u00fcr\u00fcn miktar\u0131na yap\u0131lan destekler gibi konular\u0131n\nanla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. <\/p>\n\n\n\n Ancak as\u0131l destek sekt\u00f6r\u00fcn ba\u015ftan sonra\ndenetlenmesidir. Bu yaz\u0131n\u0131n da konusu asl\u0131nda uygun denetimin yap\u0131lmamas\u0131.\nDenetleme yoksa g\u00fcven yoktur, suiistimal vard\u0131r. <\/strong><\/p>\n\n\n\n Girdilerdeki art\u0131\u015flar\u0131n denetlenmesi\ngerekti\u011fi a\u015fikar. Bu yap\u0131l\u0131yor mu? Yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Yap\u0131lsa; dolar,\neuro artarken art\u0131\u015fta olan girdilerin fiyatlar\u0131 d\u00fc\u015fer. Girdilerin denetlenmesi\nde bir desteklemedir. <\/strong><\/p>\n\n\n\n Tarladan, seradan \u00e7\u0131kan \u00fcr\u00fcnlerin fiyatlar\u0131nda\nta\u015f\u0131ma ve ula\u015f\u0131m masraflar\u0131n\u0131n da etkili oldu\u011fu ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde yaz\u0131ld\u0131,\ns\u00f6ylendi. Do\u011fru da yap\u0131ld\u0131. Ancak burada g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmamas\u0131 gereken noktalar\nvar. Ula\u015f\u0131m masraf\u0131 fiyatlara ne kadar yans\u0131yor?<\/p>\n\n\n\n \u00d6rne\u011fin; Antalya\u2019dan g\u00f6nderilen domatesin\nfiyat\u0131 Isparta\u2019da ve Ankara\u2019daki marketlerde ayn\u0131 \u00fccrete sat\u0131l\u0131yorsa, f\u0131rsat\u00e7\u0131l\u0131k\nyok mu? Ya da organize bir fiyatland\u0131rma olamaz m\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bunun en iyi \u00f6rne\u011fi, ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde\nbas\u0131na yans\u0131yan haberlerde zincir marketler konusu. 29 i\u015fletmeye fahi\u015f fiyat\nnedeniyle soru\u015fturma ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 haberini okuduk. \u0130n\u015fallah soru\u015fturman\u0131n\nak\u0131betinden haberdar oluruz. Gere\u011finin yap\u0131lmas\u0131 insanlar\u0131m\u0131zda g\u00fcven\nolu\u015fturtacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n Haberde okudu\u011fumuza g\u00f6re baz\u0131 zincir\nmarketlerin yetkililerinin, WhatsApp gruplar\u0131ndan ortak hareket ederek\nfiyatlar\u0131 belirledikleri ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Yani \u201ckartelle\u015fme\u201d<\/strong> yapm\u0131\u015flar.\nPeki bunu ilk defa m\u0131 yap\u0131yorlar? Daha \u00f6ncede yapm\u0131\u015flar m\u0131d\u0131r? Ya da di\u011fer\nmarketlerde de ayn\u0131 uygulamalar var m\u0131? <\/p>\n\n\n\n Kovid salg\u0131n\u0131 nedeniyle s\u00fcrekli marketlere\ngidiliyor ya da sipari\u015f veriliyor. Salg\u0131n s\u00fcrecinde en \u00e7ok kazanan, zincir\nmarketler. Zaten kazan\u0131yorlar. Daha \u00e7ok\u2026 Daha \u00e7ok\u2026 \u0130yi de t\u00fcketicilerin de bir\nal\u0131m g\u00fcc\u00fc var. T\u00fcketicilerin de korunmas\u0131 gerekiyor. <\/strong><\/p>\n\n\n\n G\u0131da fiyatlar\u0131nda art\u0131\u015f diyerek sebze-meyve\nfiyatlar\u0131na odaklan\u0131p, \u00e7ift\u00e7inin \u00fcretimine bask\u0131 haks\u0131zl\u0131k. Ya da arac\u0131lar\nkazan\u0131yor deyip toptanc\u0131 hallerini, komisyoncular\u0131 g\u00fcnah ke\u00e7isi ilan etmek de\nhaks\u0131zl\u0131k. <\/p>\n\n\n\n F\u0131rsat\u00e7\u0131lar\u0131 denetlesek, t\u00fcketici\nfiyatlar\u0131na ne kadar yans\u0131yaca\u011f\u0131 belirsiz olan erken uyar\u0131 sisteminden daha yararl\u0131\nolaca\u011f\u0131 a\u015fikar. <\/strong><\/p>\n\n\n\n Zincir marketlerden konu a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fken,\ndikkat \u00e7ekmeden ge\u00e7mek istemiyorum. Caddelerde, mahallelerde bulunan bakkallar\nbitti. Bakkal\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fct\u00fcp k\u00fc\u00e7\u00fck mahalle marketciklerine d\u00f6n\u00fc\u015fen esnaflar\u0131n da\nhali ortada. Bu hale gelmelerinin sebebi zincir marketler. <\/p>\n\n\n\n \u015eehirlerde her mahallede benim \u201c\u00fc\u00e7\u00fcz\nkarde\u015fler\u201d dedi\u011fim zincir marketleri g\u00f6rmedi\u011fimiz yer kalmad\u0131. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ya da\nyak\u0131n mesafede hemen konu\u015flan\u0131yorlar. Di\u011ferleri de az ileride onlara e\u015flik\nediyorlar. <\/strong><\/p>\n\n\n\n B\u0131rak\u0131n b\u00fcy\u00fck \u015fehirleri k\u00f6ylerde,\nkasabalarda bile varlar. Peki bu marketlerin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131\nolumsuzluklar\u0131 neden hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmedik? Ucuzluk ad\u0131 alt\u0131nda gelen bu marketleri\nyeniden de\u011ferlendirilmesi gerekmez mi?<\/p>\n\n\n\n Unutmayal\u0131m; denetleme yapmak, haks\u0131z\nkazanc\u0131, haks\u0131z rekabeti \u00f6nlemek de desteklemektir. Aksi halde artan g\u0131da\nfiyatlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fa\u015f\u0131rmayal\u0131m.<\/strong><\/p>\n