Son g\u00fcnlerde fahi\u015f market fiyatlar\u0131n\u0131n (Fahi\u015f\nfiyatlar her yerde var.) denetlenmesi g\u00fcndem olmu\u015f durumda. Yetkililer\n\u00f6zellikle zincir marketlerin raflar\u0131n\u0131 kontrol ediyorlar ve denetim yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na\ndair resim ve haberler payla\u015f\u0131yorlar. <\/p>\n\n\n\n
Bu denetimler ba\u015far\u0131l\u0131 olabilir mi,\nbelirsizli\u011fini korumaya devam ediyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc fiyatlardaki art\u0131\u015f\u0131n temel\nsebeplerinin iyi belirlenmesi ve al\u0131nan \u00f6nlem kararlar\u0131n\u0131n iyi uygulanmas\u0131\ngerekiyor. <\/p>\n\n\n\n
-Raflardaki \u00fcr\u00fcnlerden\nyola \u00e7\u0131karak ger\u00e7ek art\u0131\u015f\u0131n sebebi bulunabilecek mi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n -Toptanc\u0131 hallerinde\ndenetimler yap\u0131lmaya devam ediyor. Fiyat art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek nedenine\nula\u015f\u0131labilecek mi? <\/strong><\/p>\n\n\n\n Toptanc\u0131 halleri ile denetime ba\u015flanmas\u0131\nve sonras\u0131 g\u00fcnlerdeki haberler, Toptan Hal Yasas\u0131 hakk\u0131nda konu\u015fulmas\u0131na neden\noluyor. Yani konu yine yeniden hal yasas\u0131na dayand\u0131. Mevcut mevzuatta benzer\nsebeplerle \u00e7\u0131kar\u0131lmam\u0131\u015f m\u0131yd\u0131? En son hal yasas\u0131ndan bahsedildi\u011finde \u00e7ift\u00e7iler\nayaklanm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc en fazla onlar\u0131 olumsuz etkiliyordu. Mevcut uygulamalarda\nd\u00fczeltmelere gidilebilir. <\/p>\n\n\n\n Toptanc\u0131 hallerinde baz\u0131 zincir\nmarketlerin al\u0131m merkezleri var. Bunlar baz\u0131 \u00fcr\u00fcnleri komisyonculardan temin ederlerken,\nbaz\u0131lar\u0131n\u0131 da do\u011frudan \u00fcreticiden alabiliyorlar veya s\u00f6zle\u015fme ile \u00fcretim\nyapt\u0131r\u0131yorlar. Do\u011frudan \u00fcreticiden\nal\u0131nan sebze-meyvede komisyon \u00fccreti yok. Bu durumda daha ucuz olmas\u0131\ngerekmiyor mu? <\/strong><\/p>\n\n\n\n -Zincir marketlerdeki\nfiyatlarda organize i\u015fler var m\u0131? E\u011fer tespit edilirse en a\u011f\u0131r ceza verilmeli.<\/strong><\/p>\n\n\n\n -Peki fahi\u015f art\u0131\u015flar\nsadece zincir marketlerde mi?<\/strong> Zincir marketlerin\n\u015fubelerinden daha b\u00fcy\u00fck bireysel i\u015fletilen marketler de var. Buradaki fiyatlar\nda denetlenecek mi? \u0130kamet etti\u011fim mahallede birka\u00e7 tane var. Sebze ve meyveyi\ndo\u011frudan \u00fcreticiden al\u0131yorlar. Fiyatlarda halk pazar\u0131ndan ve zincir marketlerin\n\u00e7ok \u00fczerinde.<\/p>\n\n\n\n Bu arada fahi\u015f fiyatlar sadece sebze ve\nmeyvelerde de\u011fil. S\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnlerinde de var. Et \u00fcr\u00fcnlerinde de. Temizlik\n\u00fcr\u00fcnleri de olduk\u00e7a pahal\u0131, mutfak e\u015fyalar\u0131 da. Hemen hemen her \u015fey \u00e7ok pahal\u0131.<\/p>\n\n\n\n -Tar\u0131msal \u00fcretimin\ntemelini olu\u015fturan maliyet girdileri \u00fczerinde titizlikle durulmal\u0131d\u0131r. Di\u011fer\nmal ve malzemelerin maliyetleri de irdelenmelidir. Girdi maliyetleri son derece\n\u00f6nemli.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bana g\u00f6re denetimlere girdilerin\nfiyatlar\u0131n\u0131n ortaya konulmas\u0131yla ba\u015flanmal\u0131d\u0131r. Market ve toptanc\u0131 hallerindeki\ndenetimler haber ama\u00e7l\u0131 gibi duruyor. Girdilerin maliyetleri tespit edilirse,\n\u00fcretim maliyetleri belli olur ve bundan sonraki s\u00fcre\u00e7 takip edilirse fahi\u015f\nart\u0131\u015flar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilir. <\/p>\n\n\n\n Girdi maliyetlerinin art\u0131\u015f\u0131nda d\u00f6viz kuru\nve petrol \u00fcr\u00fcnleri b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz ediyor. Ancak kontrols\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn oldu\u011funu da\nd\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Do\u011frudan ithal edilen\n\u00fcr\u00fcnler var. Bunlar\u0131n da denetime tabi olmas\u0131 gerekiyor. <\/strong><\/p>\n\n\n\n Ayr\u0131ca girdi maliyetlerinin pazar ve\nmarketlere yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor. \u00c7ok\u00e7a da dile getiriliyor. Bu \u00e7ok do\u011fru bir\ntespit. Girdi fiyat\u0131 \u00fcretimi etkiler, bu da t\u00fcketiciye yans\u0131yan fiyat\u0131. <\/p>\n\n\n\n Ancak tar\u0131msal \u00fcretimle ilgili g\u00f6zden\nka\u00e7an bir ayr\u0131nt\u0131ya dikkat \u00e7ekmek istiyorum. Tar\u0131msal girdilerin fiyat\u0131 y\u00fckseldik\u00e7e t\u00fcketiciye yans\u0131yan fiyatlar her\ndaim y\u00fcksek olmayabiliyor. Yani ya\u015f sebze ve meyvede girdiler her zaman pazar\nfiyat\u0131n\u0131 belirleyemez.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n \u015eunu demek istiyorum: \u015euanda ihracat a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir sorun g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor. \u00dclkeler aras\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir\nsiyasi kriz ile ihracat sekteye u\u011frarsa, \u00fcreticinin fiyat\u0131 hemen d\u00fc\u015fecektir. Ya\nda bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn bol \u00fcretilmesi durumunda fiyatlar yine d\u00fc\u015fecektir. Yani girdi\nmaliyeti y\u00fcksek diye \u00fcretici hep y\u00fcksek satamaz.<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u00c7imento \u00fcreticisi sekt\u00f6r krize girdi\u011finde\n\u00fcretmez veya \u00fcretti\u011fini satmayabilir. Tencere, tava \u00fcreticileri s\u0131n\u0131rlama\ngetirebilir. M\u00fcteahhit bina yapmayabilir. Yo\u011furt\u00e7u, peynirci \u00fcretmez ya da\ndo\u011frudan fiyatlara zam yapabilir. Baz\u0131 sekt\u00f6rler fiyatlar\u0131n\u0131 alan olmasa da hi\u00e7\nd\u00fc\u015f\u00fcrmeyebilir, sat\u0131lmaz rafta bekler. <\/p>\n\n\n\n Peki\n\u00e7ift\u00e7i ne yapabilir? Hi\u00e7 bir \u015fey yapamaz. Tarlas\u0131na, seras\u0131na, bah\u00e7esine\ndikti\u011fi, ekti\u011fi \u00fcr\u00fcnler en ufak bir krizde tarlada kal\u0131r. Hem de y\u00fcksek\nmaliyetle \u00fcretmesine ra\u011fmen.<\/strong> Hasat edilmeyen \u00fcr\u00fcnler \u00e7\u00fcr\u00fcr. Hepten kay\u0131p olur.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n \u00c7ift\u00e7ilerin birlikte hareket etmesini\nsa\u011flayacak bir sistem de yok. Bunlar\u0131n da bilinmesi gerekir. Toptanc\u0131 halleri\nveya market reyonlar\u0131ndaki tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerine dikkat \u00e7ekerken aman dikkat\ndiyorum. Sorun iyi tespit edilmeli ve gerekli \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Belki de b\u00fct\u00fcn \u00fcr\u00fcnlerde t\u0131pk\u0131 maskede,\nakaryak\u0131t fiyatlar\u0131nda oldu\u011fu gibi alt ve \u00fcst fiyat belirlemeliyiz.<\/strong><\/p>\n