Sebze \u00fcretiminin kilit rollerinden birisi kullan\u0131lan \u00e7e\u015fitlerin tohumlar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00f6zellikle hibrit \u00e7e\u015fit kullan\u0131m\u0131 h\u0131zla yayg\u0131nla\u015f\u0131rken, hala standart tohum kullan\u0131m\u0131 da devam ediyor.<\/p>\n\n\n\n
Sebze t\u00fcrlerinde \u00e7e\u015fit \u00f6zellikleri de h\u0131zla geli\u015ftirilmektedir. Sadece y\u00fcksek verim, renk ve benzeri \u00f6zellikler art\u0131k yeterli g\u00f6r\u00fclmemektedir. Bunlara ilaveten baz\u0131 hastal\u0131k ve zararl\u0131lara dayan\u0131kl\u0131l\u0131k \u00f6nemli rol oynamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Asl\u0131nda \u201cSebze \u00fcretimini s\u0131n\u0131rland\u0131ran en \u00f6nemli fakt\u00f6rler nelerdir?\u201d<\/strong> desek, ilk iki s\u0131rada hastal\u0131k ve zararl\u0131lar gelir. Hastal\u0131k ve zararl\u0131lar\u0131n m\u00fccadelesinde kimyasal ila\u00e7lara, biyopestisitlere, biyolojik m\u00fccadeleye ve benzeri y\u00f6ntemlere ba\u015fvurulsa da \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz kal\u0131nan durumlar ya\u015fan\u0131yor. Bundan dolay\u0131 \u00e7e\u015fitlerin hastal\u0131k ve zararl\u0131lara dayan\u0131kl\u0131 olmas\u0131 istenmektedir. Dayan\u0131kl\u0131 \u00e7e\u015fit ile yola \u00e7\u0131kmak, yeti\u015ftiricilikte ba\u015far\u0131y\u0131 art\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00dclkemizde sebze tohumculu\u011funu \u00f6zel sekt\u00f6r y\u00f6nlendirmektedir. Yeni geli\u015ftirilen \u00e7e\u015fitler \u00f6zel sekt\u00f6r firmalar\u0131 taraf\u0131ndan \u00fcretime kazand\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/strong> Her y\u0131l sebze t\u00fcrlerine g\u00f6re bir\u00e7ok \u00e7e\u015fit kullan\u0131ma sunulmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ancak g\u00f6z ard\u0131 edilmemesi gereken bir konu da hastal\u0131k ve zararl\u0131lar\u0131n \u00fcretimi k\u0131s\u0131tlamas\u0131d\u0131r.<\/strong> A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 baz\u0131 tohumlar\u0131n sorunlu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00d6zellikle baz\u0131 vir\u00fcs ve bakteri hastal\u0131klar\u0131 can s\u0131kmaya devam ediyor.<\/strong> \u00d6rne\u011fin bu y\u0131l yayla b\u00f6lgelerinde biber yeti\u015ftirmek isteyen \u00fcreticiler, bitkilerini seradan uzakla\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131lar. Bz\u0131 domates seralar\u0131nda da sorunlar var.<\/p>\n\n\n\n K\u0131\u015f d\u00f6neminde yap\u0131lacak biber-domates \u00fcretiminde bu sorun artarak devam ederse, ihracat da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, i\u00e7 piyasada biberin durumu tahmin edilebilir. \u00dcreticilerin zarar etmesi ise ayr\u0131 bir konu.<\/p>\n\n\n\n Peki sorunlu tohumlar\u0131n sorumlusu kim?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0130lk akla gelen \u00e7ift\u00e7iler. \u00c7ift\u00e7iler, seralarda ya da a\u00e7\u0131k \u00fcretim alanlar\u0131nda hastal\u0131klarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015f\u0131na giriyorlar. Ancak bulduklar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm, \u00e7aresizlik. \u00c7aresizlik i\u00e7erisinde bitkilerini s\u00f6k\u00fcyorlar veya zor zahmet \u00fcretimi devam ettirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n Evet, \u00e7ift\u00e7iler yeti\u015ftiricilik s\u0131ras\u0131nda hastal\u0131k ve zararl\u0131 m\u00fccadelesini iyi yapamayabilir. Hastal\u0131klar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan vekt\u00f6rler vb. tedbirlerde eksik kalabilirler. \u00dcretim tekniklerinde eksiklikleri olabilir. Yani \u00e7ift\u00e7ilerin de \u00e7ok \u00f6nemli g\u00f6revleri var.<\/p>\n\n\n\n Peki, hen\u00fcz \u00e7it\u00e7iye gelmeden tohum ya da fide sorunlu olabilir mi? Sorunlu ise bunun \u00f6nlemini kim alacak?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Sebze \u0131slah\u0131yla u\u011fra\u015fan, tohum ithalat\u0131 yap\u0131p pazarlamas\u0131n\u0131 yapanlar l\u00fctfen al\u0131nganl\u0131kla tepki vermeyin. Sizler elinizden geleni yap\u0131yorsunuz. \u00c7e\u015fit \u0131slah\u0131 yapanlar, piyasada tutunabilmek ad\u0131na, daha iyi sat\u0131\u015flar yapabilmek ad\u0131na yo\u011fun harcamalarla \u00e7al\u0131\u015fmaya devam ediyorsunuz. S\u00fcrekli kaliteli \u00e7e\u015fit pe\u015findesiniz.<\/p>\n\n\n\n Genetik materyallerinizi hastal\u0131klara dayan\u0131kl\u0131l\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan yurt d\u0131\u015f\u0131na g\u00f6nderip, \u00f6nemli k\u00fclfet ile analiz yapt\u0131r\u0131yorsunuz.<\/strong> Yurt i\u00e7inde analizler i\u00e7in imkan bulamayanlar oldu\u011funu biliyoruz. Baz\u0131 firmalar\u0131m\u0131z kendi b\u00fcnyelerinde olu\u015fturduklar\u0131 laboratuvarlar ile dayan\u0131kl\u0131 \u00e7e\u015fit koval\u0131yorlar. Ba\u015far\u0131l\u0131 olduklar\u0131n\u0131 da biliyoruz.<\/p>\n\n\n\n Ancak sekt\u00f6rde sorun oldu\u011funu da kabul etmeliyiz. Bunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc bulmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n Mesela piyasaya s\u00fcr\u00fclecek \u00e7e\u015fitlerin karar\u0131n\u0131 veren Tohumluk Tescil v<\/em>e Sertifikasyon Merkez M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc (TTSM) hastal\u0131k analizlerini yapabiliyor mu? Hangi \u00e7e\u015fit, hangi hastal\u0131\u011fa ve zararl\u0131ya dayan\u0131kl\u0131 belirleyebiliyor mu? Yoksa sadece firma beyan\u0131 m\u0131 kabul ediliyor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Merak ediyorum, ithal edilen ve yurt i\u00e7inde sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131kar\u0131lan tohumlar\u0131n hepsinin temiz oldu\u011fundan emin miyiz? Nas\u0131l emin olabiliriz? G\u00fcmr\u00fcklerden i\u00e7eriye girmeden analizler yap\u0131labiliyor mu? Yap\u0131l\u0131yorsa, kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorunun kayna\u011f\u0131 ne?<\/p>\n\n\n\n \u00d6zellikle sebzecili\u011fi y\u00f6nlendiren tohum firmalar\u0131m\u0131z\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak analiz laboratuvarlar\u0131 bir an \u00f6nce sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Sebze yeti\u015ftiricili\u011fi yap\u0131lan alanlar taranmal\u0131, sorunlar tespit edilmelidir. Fide firmalar\u0131, g\u00f6zlemlerin yan\u0131nda analizler ile de denetlenmelidir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Sebze \u00fcretiminde sorunlu tohumlar olabilece\u011fini g\u00f6r\u00fcyor, ilgililerinden duyuyor ve g\u00f6zlemliyoruz. Mutlaka \u00e7\u00f6z\u00fclmelidir.<\/p>\n