\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi son y\u0131llarda d\u00fcnya genelinde en \u00e7ok konu\u015fulanlar\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyor. Aniden ya\u011fan a\u015f\u0131r\u0131 ya\u011fmurlar, don olaylar\u0131, zamans\u0131z kar ya\u011f\u0131\u015f\u0131 veya zaman\u0131nda ya\u011fmayan ya\u011f\u0131\u015flar, f\u0131rt\u0131nalar, sel olaylar\u0131, kurakl\u0131k, susuzlu\u011fa do\u011fru ko\u015fmam\u0131z bir \u015fekilde g\u00fcndeme geldi\u011finde, iklim krizi hemen g\u00fcndemimize oturuyor.<\/p>\n\n\n\n
Yakinen iklimsel olaylarda de\u011fi\u015fiklikler oldu\u011funa \u015fahidiz. Hal b\u00f6yle olunca tedbirler al\u0131nmas\u0131 gerekiyor. \u0130klim de\u011fi\u015fikliklerine neden olan insanlardan kaynaklanan sebeplere \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmek gerekiyor. \u0130klim de\u011fi\u015fikliklerine kar\u015f\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen k\u00fcresel baz\u0131 projelerde \u00e7ekincelerim oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 da \u00e7izmek isterim.<\/p>\n\n\n\n
Ancak T\u00fcrkiyemiz ad\u0131na, insanl\u0131k ad\u0131na yap\u0131lmas\u0131 gerekenler hususunda da duyarl\u0131 olmak gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n
Bildi\u011fim duyarl\u0131 insanlardan, Sel\u00e7uk \u00dcniversitesi Ziraat Fak\u00fcltesi Bah\u00e7e Bitkileri B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Ali Sab\u0131r da s\u00fcrece katk\u0131 koymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. K\u0131ymetli karde\u015fim, arkada\u015f\u0131m Say\u0131n Sab\u0131r ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle ilgili Tar\u0131m TV\u2019de baz\u0131 konulara dikkat \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bu yaz\u0131mda kendisinin bahsetti\u011fi baz\u0131 konular\u0131 sizlerle payla\u015fmak istiyorum. \u00d6ncelikle iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin tan\u0131m\u0131n\u0131 kendisine at\u0131fla yazal\u0131m. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi, herhangi bir ekosistemde uzun y\u0131llar s\u00fcren ortalama iklimsel g\u00f6stergelerin d\u0131\u015f\u0131nda cereyan eden olaylar\u0131n s\u0131kl\u0131kla tekrar etmesidir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi denilince kar\u015f\u0131m\u0131za en \u00e7ok \u00e7\u0131kan kavramlar\u0131 hat\u0131rlamam\u0131z gerekiyor. Y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131k, a\u015f\u0131r\u0131 ya\u011f\u0131\u015flar, r\u00fczgarlar, hortumlar, kurakl\u0131k ba\u015f\u0131 \u00e7ekenler. Asl\u0131nda bunlar\u0131n uzun y\u0131llar\u0131nda ortalamas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmesi dikkati \u00e7ekiyor. \u0130klim kaymas\u0131 ifadesi de s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ali hocam\u0131z\u0131n da ifade etti\u011fi gibi iklimsel de\u011fi\u015fimler tar\u0131msal \u00fcretimi de yak\u0131ndan ilgilendiriyor.<\/strong> Bu da bitkileri etkileyen ko\u015fullar\u0131n, netice olarak bitkileri etkilemesiyle ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc iklimsel de\u011fi\u015fimler bitkileri morfolojik, fizyolojik, anatomi vb. \u015fekillerde etkisi alt\u0131na al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Bitkilerdeki de\u011fi\u015fimler; erken uyanma, erken \u00e7i\u00e7eklenme, meyve tutumunda problemler, hasat\u0131n gecikmesi, verimsizlik, tat ve aroma kay\u0131plar\u0131 gibi olaylarla bize cevap verirler.<\/p>\n\n\n\n K\u00fclt\u00fcr bitkilerinin yeti\u015ftirilmesini etkileyen hastal\u0131k ve zararl\u0131lar da bu s\u00fcre\u00e7ten nasibini almaktad\u0131r.<\/strong> Yararl\u0131 canl\u0131lar azal\u0131rken, zararl\u0131lar art\u0131yor. Hastal\u0131klar ve zararl\u0131lar daha dayan\u0131kl\u0131 hale gelebiliyor.<\/p>\n\n\n\n Tabi ki bu de\u011fi\u015fimin en b\u00fcy\u00fck etkisi kurakl\u0131k. Yani ya\u011f\u0131\u015f\u0131n olmamas\u0131 ya da d\u00fczensizli\u011fi bizi suya muhta\u00e7 edecek hale getiriyor. Biranda \u00e7ok fazla ya\u011fmurun ya\u011fmas\u0131 su kaynaklar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmiyor. Y\u00fczey ak\u0131\u015f\u0131 ile do\u011fam\u0131za zarar veriyor.<\/p>\n\n\n\n Su yoksa ya\u015fam da yok. Prof. Sab\u0131r\u2019\u0131n da bahsetti\u011fi gibi 2015 iklim zirvesinde haz\u0131rlanan raporda 2030 y\u0131l\u0131nda insanlar ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 suyun %65\u2019ine ula\u015fabilecek deniliyor. Bu durumda 2030\u2019a 6 y\u0131l kald\u0131. Bu durumda sormam\u0131z gerekiyor: \u00d6nlem almada ge\u00e7 kalm\u0131yor muyuz?<\/p>\n\n\n\n Peki neler yapabiliriz? Ali Hoca\u2019dan notlar\u0131 s\u0131ralayal\u0131m:<\/p>\n\n\n\n -\u00d6ncelikle toplumsal bilin\u00e7 seviyesin y\u00fckseltilmesi \u00e7ok \u00f6nemli.<\/strong> Bilin\u00e7lenmeyi sa\u011flayam\u0131yorsak, istedi\u011fimiz toplant\u0131lar\u0131 yapal\u0131m, yasaklar, cezalar getirelim, \u00e7\u00f6z\u00fcm bulamay\u0131z.<\/p>\n\n\n\n -Ekosistemin yap\u0131s\u0131na uygun adaptasyon sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n -Tar\u0131msal yay\u0131m\u0131n \u00f6nemi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Bu etki bilin\u00e7li \u015fekilde kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n -T\u00fcr ve \u00e7e\u015fit se\u00e7imi \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n -G\u0131da \u00fcretiminin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi i\u00e7in ak\u0131ll\u0131 tar\u0131m y\u00f6ntemleri devreye sokulmal\u0131. Hassas tar\u0131m teknolojiler \u00fcretim i\u00e7erisinde yer almal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n – \u00c7evre dostu \u00fcretim teknikleri yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n -R\u00fczgar ve g\u00fcne\u015f enerjisinden daha fazla ve daha ak\u0131lc\u0131 yararlanmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n -Jeotermal enerji kaynaklar\u0131m\u0131z b\u00fcy\u00fck f\u0131rsat.<\/p>\n\n\n\n Daha \u00f6nce bir\u00e7ok defa yazd\u0131m. Yine hat\u0131rlatay\u0131m. Ya\u011fmur hasat\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli. B\u00fcy\u00fck sera alanlar\u0131nda yap\u0131lmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca izinsiz sondaj\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmelidir. \u0130zinli sondajlar bile denetlenmelidir. Her sondaj\u0131n faydal\u0131 olmayaca\u011f\u0131n\u0131 unutmayal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n Tar\u0131m bir stratejidir. Bilinci ve denetimi olmayan strateji olamaz.<\/p>\n