T\u00fcrkiye \u0130statistik Kurumu Haziran ay\u0131nda Tar\u0131msal Girdi Fiyat Endeksini yay\u0131nlad\u0131. Yay\u0131nlanan endeks verileriyle ilgili baz\u0131 \u00f6rnekler sunaca\u011f\u0131z. Resmi rakamlardan bahsedece\u011fiz. Resmi olmayanlara de\u011finmeyece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n
Tar\u0131msal girdi fiyatlar\u0131 Haziran ay\u0131nda bir \u00f6nceki aya g\u00f6re %0,93, bir \u00f6nceki y\u0131l\u0131n Aral\u0131k ay\u0131na g\u00f6re, yani 7 ay \u00f6ncesine g\u00f6re %16,66 artm\u0131\u015f durumda. Bir \u00f6nceki y\u0131l\u0131n haziran ay\u0131na g\u00f6re, yani bir y\u0131l \u00f6ncesine g\u00f6re tar\u0131msal girdiler ortalama %47,56 artm\u0131\u015f. On iki ayl\u0131k ortalamaya bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise %42,99\u2019luk bir at\u0131\u015f var.<\/p>\n\n\n\n
Tar\u0131msal girdilerdeki y\u0131ll\u0131k art\u0131\u015f\u0131 baz\u0131 kalemlere g\u00f6re irdeleyelim. \u00d6rne\u011fin tar\u0131msal ila\u00e7larda %23,24\u2019l\u00fck bir art\u0131\u015f ya\u015fan\u0131rken, g\u00fcbre ve toprak geli\u015ftiricilerdeki art\u0131\u015f %27,53\u2019d\u00fc. Hayvanc\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn en b\u00fcy\u00fck sorunlar\u0131ndan olan hayvan yemindeki art\u0131\u015f %30 kadard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7ift\u00e7ilerin \u00fcretime ba\u015flang\u0131\u00e7 materyali olan tohum ve dikim materyalindeki art\u0131\u015f %61,66 olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f. Hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 yak\u0131ndan ilgilendiren veteriner hizmetlerindeki art\u0131\u015f %100\u2019\u00fcn \u00fczerinde.<\/p>\n\n\n\n
Y\u0131ll\u0131k bazda tar\u0131msal girdi fiyat endeksi ile ilgili a\u015fa\u011f\u0131daki grafi\u011fi T\u00dc\u0130K sayfas\u0131ndan ald\u0131m.<\/p>\n\n\n\n
Herkesin bildi\u011finiz yazman\u0131n bir anlam\u0131 yok. Ancak yine de dikkat \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Tar\u0131msal girdilerdeki art\u0131\u015f \u00fcretimimizi do\u011frudan etkilemektedir. Yani \u00fcretilen tar\u0131msal bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn eksik bilgilere ra\u011fmen maliyetini g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n
Bildi\u011fimiz bir ger\u00e7ek var. Bir kg \u00fcr\u00fcn\u00fcn maliyeti her ge\u00e7en y\u0131l h\u0131zla art\u0131yor. Maliyet artmas\u0131na ra\u011fmen \u00e7ift\u00e7inin sat\u0131\u015f fiyat\u0131 art\u0131yor mu? Bunun cevab\u0131na ke\u015fke her daim evet diyebilsek. Baz\u0131 d\u00f6nemlerde \u00e7ift\u00e7ilerimiz \u00fcr\u00fcnlere g\u00f6re de\u011fi\u015fmekle birlikte para kazan\u0131r. Baz\u0131 \u00fcr\u00fcnlerde her daim kaybettiriyor desek yeridir. \u00d6rne\u011fin narenciye \u00fcr\u00fcnleri her y\u0131l az ya da \u00e7ok \u00e7ift\u00e7ileri \u00fczmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Son aylarda Ege B\u00f6lgesi \u00fcreticileri g\u00f6steriler yap\u0131yorlar. Tarladan \u00e7\u0131k\u0131\u015f fiyat\u0131 maliyetin alt\u0131nda olunca onlar da tepki koymak zorunda kal\u0131yor. \u00c7ift\u00e7ilerimizin baz\u0131lar\u0131 bedava da\u011f\u0131t\u0131rken baz\u0131lar\u0131 \u00e7\u00f6pe d\u00f6k\u00fcyorlar.<\/p>\n\n\n\n
Yaz mevsiminin en fazla t\u00fcketilen sebzesi karpuzdur. Birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce Elmal\u0131 Ovas\u0131\u2019nda \u00fcretilen karpuzlar\u0131 tarlada 1 liraya satam\u0131yorlard\u0131. Domates 8-20 lira aras\u0131nda. Bu\u011fday gibi baz\u0131 \u00fcr\u00fcnlerin fiyatlar\u0131na detayl\u0131 girmeye gerek yok.<\/p>\n\n\n\n
Girdi fiyatlar\u0131ndaki y\u0131ll\u0131k art\u0131\u015f tarla \u00e7\u0131k\u0131\u015f fiyat\u0131na yans\u0131m\u0131yor. Bu y\u0131l Haziran ay\u0131nda 1 liraya sat\u0131lamayan karpuz ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l ne kadard\u0131? Domates ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u015fuanki \u00fccretlere benzerdi.<\/p>\n\n\n\n
Yani \u015funu demek istiyorum. Maliyet artarken ayn\u0131 paralelde \u00fcretici sat\u0131\u015f fiyatlar\u0131 artm\u0131yor. Tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnlerin t\u00fcketiciye sat\u0131\u015f fiyat\u0131 tarla \u00e7\u0131k\u0131\u015f fiyat\u0131na pek uymuyor. Tarlada kalan karpuz markette 10 liraya sat\u0131labiliyor. Aradaki bu fark ne zaman denetlenecek? Ba\u015fka bir sekt\u00f6rden \u00f6rnekleme yapal\u0131m. Bir damacana su her 10 g\u00fcnde 5 lira zamlan\u0131yor. Elektrik fiyatlar\u0131, akaryak\u0131t fiyatlar\u0131 yerinde saymas\u0131na ra\u011fmen\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n Peki neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc bizde olmayan denetim. Bana g\u00f6re bu mekanizma lay\u0131k\u0131yla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmad\u0131k\u00e7a hi\u00e7bir \u015fey de\u011fi\u015fmeyecek. Sorumluluk sahipleri \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131 bulmak yerine sorun yokmu\u015f gibi yapmaya devam ediyorlar.<\/p>\n\n\n\n Ben de olu\u015fan alg\u0131: B\u00f6yle de devam edece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n