T\u00fcrk ekonomisinin zorlu s\u00fcreci devam ediyor. Bunu ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde a\u00e7\u0131klanan enflasyon oran\u0131na g\u00f6re yaz\u0131yorum. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 hissetti\u011fimiz ekonomik zorluk \u00e7ok daha ac\u0131 \u015feyler i\u00e7eriyor.<\/p>\n\n\n\n
Son 4 ayl\u0131k enflasyona bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda aral\u0131k ay\u0131 %3.32, a\u011fustos ay\u0131 i\u00e7in 2.47, eyl\u00fcl ay\u0131 i\u00e7in 2.97 ve ekim ay\u0131 i\u00e7in de y\u00fczde 2.88 olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f. Eyl\u00fcl ay\u0131na g\u00f6re az\u0131c\u0131k d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6re sevinmeli miyiz? Al\u0131nan bunca \u00f6nleme kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fc\u015f sadece bu kadar m\u0131?<\/p>\n\n\n\n
Enflasyon y\u0131ll\u0131k oran\u0131 ise %62 olmu\u015f. Haziran ay\u0131nda kira zamm\u0131 ayarlamas\u0131 yaparken ev sahibi ile bu oran \u00fczerinden pazarl\u0131\u011fa ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131k.<\/p>\n\n\n\n
Enflasyon \u00fczerinde neler etkili diye Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n web adresine bakt\u0131m. \u015eunlar yaz\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n
a. Talep Enflasyonu<\/strong><\/p>\n\n\n\n Talep enflasyonu; mal ve hizmet arz\u0131n\u0131n, toplam talebin art\u0131\u015f h\u0131z\u0131na ayak uyduramamas\u0131 h\u00e2linde ortaya \u00e7\u0131kar. Bu gibi durumlarla, genellikle ekonominin toparlanma s\u00fcrecine girdi\u011fi ve i\u015fsizlik oranlar\u0131nda azalma ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131l\u0131r. <\/p>\n\n\n\n b. Maliyet Enflasyonu<\/strong><\/p>\n\n\n\n Maliyet enflasyonu, petrol ve g\u0131da gibi emtia fiyatlar\u0131n\u0131n y\u00fckselmesi veya do\u011fal afetler gibi nedenlerle \u00fcretim maliyetlerinde art\u0131\u015f ya\u015fanmas\u0131 sonucunda ortaya \u00e7\u0131kar. Bu t\u00fcr durumlarda, toplam arz azal\u0131r ve akabinde fiyatlar\u0131n genel seviyesinde y\u00fckselme ya\u015fan\u0131r. <\/p>\n\n\n\n c. Para Arz\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Para arz\u0131n\u0131n artmas\u0131, enflasyonun olu\u015fmas\u0131ndaki bir ba\u015fka unsurdur. Bu durumda, yat\u0131r\u0131m ve t\u00fcketim harcamalar\u0131 artarak fiyatlar \u00fczerinde yukar\u0131 y\u00f6nl\u00fc bir bask\u0131 olu\u015fur. <\/p>\n\n\n\n d. Enflasyon Beklentileri<\/strong><\/p>\n\n\n\n T\u00fcketici ve \u00fcreticilerin gelecekte fiyatlar\u0131n y\u00fckselmeye devam edece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki beklentileri; enflasyonun olu\u015fmas\u0131ndaki di\u011fer bir etkendir. Bu t\u00fcr beklentiler, \u00fccret talepleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla mal ve hizmet fiyatlar\u0131n\u0131n artmas\u0131na neden olur. <\/p>\n\n\n\n Enflasyon oranlar\u0131 a\u00e7\u0131klan\u0131nca maa\u015flara ne kadar fark zam gelecek diye d\u00fc\u015f\u00fcnmeden edemiyoruz. Temmuz ay\u0131ndan bu yana elde edilen rakamlar\u0131 \u00e7arp\u0131p b\u00f6l\u00fcnce %10\u2019larday\u0131z.<\/p>\n\n\n\n Peki ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bize dayat\u0131lan fiyat art\u0131\u015flar\u0131 bu kadar m\u0131? Cevap tabiki hay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Asgari \u00fccret tart\u0131\u015fmalar\u0131, maa\u015f art\u0131\u015flar\u0131 konu\u015fulmaya ba\u015flar ba\u015flamaz i\u011fneden ipli\u011fe her \u015feye zam gelmeye ba\u015flad\u0131 bile. Berberler bile rekor zam i\u00e7in haz\u0131rl\u0131k yap\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Yani daha maa\u015f art\u0131\u015f miktarlar\u0131 cebimize girmeden, zaml\u0131 fiyatlardan al\u0131\u015f veri\u015f yapmaya ba\u015flad\u0131k bile.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcketicinin derdiyle dertlenmek, hatta maa\u015fa ba\u011fl\u0131 hayat s\u00fcrenlerin derdiyle dertlenmek hi\u00e7 olas\u0131 g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor. E\u011fer \u00f6yle olsayd\u0131 bir \u015fekilde hissederdik\u2026<\/p>\n\n\n\n Ekonominin d\u00fczeltilmesi i\u00e7in al\u0131nan tedbirler aras\u0131nda kredi kart\u0131ndan 750 TL, yeni \u00d6TV\u2019ler, \u00f6demelerin art\u0131k kredi kart\u0131yla yap\u0131lmas\u0131 gibi \u00f6nlemeleri g\u00f6r\u00fcnce, devletimiz olumsuz alg\u0131lar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor mu demek geliyor i\u00e7imden.<\/p>\n\n\n\n Ticareti kontrol alt\u0131na alarak kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00f6nlemek devletimizin g\u00f6revleri aras\u0131nda. Ancak kredi kart\u0131yla \u00f6deme yapacak vatanda\u015fa ne kadar y\u00fck geliyor, buras\u0131 muamma.<\/p>\n\n\n\n Sat\u0131c\u0131 fiyat\u0131n \u00fcst\u00fcne ekleyecek, banka komisyonunu alacak, devletimiz vergisini\u2026 Bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn fiyat\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcne kredi kart\u0131 dolay\u0131s\u0131yla eklenecek \u00fccrete \u00f6nlem var m\u0131? \u015eu ana kadar bu konuda a\u00e7\u0131klama bile duymad\u0131k.<\/strong><\/p>\n\n\n\n E\u011fer etkili bir denetim yap\u0131labilseydi mahalle aralar\u0131ndaki zincir marketler haftan\u0131n bir g\u00fcn\u00fc zaml\u0131 etiketi, bir ba\u015fka g\u00fcn indirimli etiketi s\u00fcrekli de\u011fi\u015ftirmezdi. Market \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 bile \u015fa\u015fk\u0131n durumda.<\/p>\n\n\n\n Bir damacana su her ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda (15-20 g\u00fcnde bir) 10-15 TL zamlan\u0131yor. Elektrik mi artt\u0131? Ambalaj m\u0131 artt\u0131? Suyun fiyat\u0131 m\u0131 artt\u0131? Akaryak\u0131t fiyatlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 gelip gidiyor\u2026<\/p>\n\n\n\n Verdi\u011fim birka\u00e7 \u00f6rnek enflasyon nedenlerinden hangisine giriyor bak\u0131n\u0131z. Ancak benim g\u00f6zlemlerime g\u00f6re denetimsizlik alm\u0131\u015f ba\u015f\u0131n\u0131 gidiyor. Denetim denilince sadece maa\u015fl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ya da \u00e7ift\u00e7ilerin denetimi akla gelmemeli.<\/p>\n\n\n\n Unutmayal\u0131m, denetim de bir nakdi yard\u0131md\u0131r.<\/strong><\/p>\n