Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131ldan yaz aylar\u0131na sarkan sebzelerdeki fiyat endi\u015fesi, k\u0131\u015f aylar\u0131nda zirveye \u00e7\u0131kacak gibi. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ukrayna\u2019dan kaynakl\u0131 ihracat krizi bizleri bekliyor.<\/p>\n\n\n\n
Sebze \u00fcreticileri hen\u00fcz tam olarak fark\u0131na varamasalar da ihracat\u00e7\u0131lar y\u00fcksek tondan uyarmaya ba\u015flad\u0131lar. Uyar\u0131lar dikkate al\u0131nmal\u0131 desek de art\u0131k \u00e7ift\u00e7iler tercihini yapt\u0131 ve \u00fcretime ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6ncelikle sera \u00fcreticilerini yak\u0131ndan ilgilendirecek Ukrayna krizi nedir ona bakal\u0131m. BA\u0130B Ba\u015fkan\u0131 \u00dcmit Mirza \u00c7avu\u015fo\u011flu taraf\u0131ndan yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalardan \u00f6\u011freniyoruz ki Ukrayna\u2019da faaliyet g\u00f6steren 4-5 firma \u00fclkemizi \u015fikayet ediyor. Bu firmalar ayn\u0131 zamanda Ukrayna\u2019da serac\u0131l\u0131k yap\u0131yorlarm\u0131\u015f. Yapt\u0131klar\u0131 \u015fikayet ile Ukrayna Ekonomi Bakanl\u0131\u011f\u0131 7 Nisan 2024 anti-damping soru\u015fturmas\u0131 ba\u015flat\u0131yor. Yap\u0131lan soru\u015fturma ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde sonu\u00e7lanm\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n
Tabiki karar bizim aleyhimizde. Al\u0131nan kararlara istinaden \u00fclkemize ekstra vergi getiriliyor. BA\u0130B Ba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131na g\u00f6re %10 olan vergi domateste %25 ve 26.9\u2019a, h\u0131yarda %20.1 ve %22.8 oranlar\u0131nda yeni vergiler getiriliyor. Yani vergi oran\u0131 %35\u2019lere ula\u015f\u0131yor. Bu da ciddi bir art\u0131\u015f demektir.<\/p>\n\n\n\n
Mirza \u00c7avu\u015fo\u011flu a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda \u201cAntidamping soru\u015fturmas\u0131 bizim i\u00e7in \u00e7ok olumsuz neticelendi. Y\u00fczde 10 olan g\u00fcmr\u00fck vergileri y\u00fczde 35’li seviyelere \u00e7\u0131kt\u0131. Oransal 3-3.5 kat gibi g\u00f6z\u00fckse de rakamsal anlamda TIR baz\u0131nda 8 bin dolardan 16 bin dolara \u00e7\u0131km\u0131\u015f durumda. Yani domates ve salatal\u0131\u011f\u0131n kilogram\u0131na yakla\u015f\u0131k 80 sent gibi bir vergi \u00f6denmesi gerekiyor Ukrayna’da. Bu da bizim \u00fcr\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fc sat\u0131lamaz hale getiriyor. \u015eu anda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir problem ya\u015f\u0131yoruz. Ukrayna’daki 4-5 firman\u0131n \u015fikayeti \u00fczerine ger\u00e7ekle\u015fti ve bu insanlar\u0131n ciddi g\u00fcc\u00fc oldu\u011funu biliyoruz. Seralar\u0131 var bu insanlar\u0131n ve ayn\u0131 zamanda b\u00fcrokraside de \u00fcst d\u00fczeyde olduklar\u0131n\u0131 biliyoruz ve maalesef \u00fclkeyi 60-70 milyon dolar zor duruma soktular.\u201d<\/strong> diyor.<\/p>\n\n\n\n Kriz ya\u015fanacak olmas\u0131n\u0131n nedeni ise en fazla domates ve h\u0131yar\u0131n Ukrayna\u2019ya sat\u0131lmas\u0131. Yani \u00f6nemli bir ihracat kap\u0131s\u0131 kapan\u0131yor ya da \u00e7ok \u00e7ok zor duruma geliyor.<\/p>\n\n\n\n Asl\u0131nda konuya farkl\u0131 bir a\u00e7\u0131dan bakal\u0131m. T\u00fcrkiye\u2019de fiyatlar zaten \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck. \u0130hracat\u00e7\u0131lar d\u00fc\u015f\u00fck fiyattan ald\u0131klar\u0131 domates ve h\u0131yar\u0131 Ukrayna\u2019ya da ucuza sat\u0131yorlar. Bahsedilen firmalar ise bundan rahats\u0131z oluyorlar ve \u015fikayette bulunuyorlar.<\/p>\n\n\n\n Kendi insanlar\u0131n\u0131n daha d\u00fc\u015f\u00fck fiyattan ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 gidermesinden ho\u015fnutsuzluk olur mu demeyelim. G\u00fcce sahip olan baz\u0131lar\u0131 kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 \u00f6n planda tutabiliyorlar. Maalesef…<\/p>\n\n\n\n \u015eimdi ne olacak?<\/p>\n\n\n\n Hem ihracat\u00e7\u0131lar hem de ilgili Devlet yetkililerimiz bu sorunu \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015facaklar. Sorun \u00e7\u00f6z\u00fclmez ise bu k\u0131\u015f ve ard\u0131ndan yaz aylar\u0131 domates ve h\u0131yar \u00fcreticileri i\u00e7in hi\u00e7 iyi ge\u00e7meyecek. Tabiki bunlara ba\u011fl\u0131 sekt\u00f6rlerde olumsuz etkilenecek.<\/p>\n\n\n\n Hep s\u00f6yl\u00fcyoruz, tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fc stratejik bir sekt\u00f6rd\u00fcr. Bunun \u00fczerindeki stratejiyi iyi y\u00f6netmeliyiz.<\/p>\n